سخت ترين مرحله حسابرسى در قیامت
رسول خدا صلى الله عليه وآله فرمود: «هر كس از قصاص مىترسد از ستم به مردم خوددارى كند.»
مشكل حسابرسى به حق الناس در قيامت اين است كه در آنجا چيزى ندارد تا به طلبكاران بدهند؛ مثلاً كسى كه اموال مردم را در دنيا غصب كرده يا نفقه زن و فرزندانش را نداده يا شخصى را كشته و ديهاش را نپرداخته يا ضربهاى به مظلومى زده و ديهاش را نداده يا زيان مالى به كسى زده و جبرانش نكرده يا از كسى غيبت كرده يا به او توهين و هتك حرمت كرده و راضىاش نساخته است، در قيامت و به هنگام دادرسى چيزى ندارد تا به طلبكاران بپردازد.
راه حل رفع عذاب
حل اين مشكل به يكى از دو وجه امكان دارد: وجه اول اين كه به مقدار طلب بستانكار از حسنات بدهكار برداشته مىشود و به طلبكار داده مىشود. وجه دوم اين كه اگر حسناتى نداشت به همان مقدار از سيئات شاكى برداشته و در نامه عمل بدهكار ثبت مىشود.
شخصى از امام باقر يا صادق عليهالسلام روايت كرده كه فرمود: بدهكار را در قيامت حاضر مىكنند در حالى كه شديداً وحشت زده و نگران است، اگر حسناتى دارد از او مىگيرند و به طلبكارش مىدهند و اگر حسناتى نداشت از گناهان طلبكار مىگيرند و به بدهكار مىدهند.
رسول خدا صلى الله عليه و آله فرمود: «شخصى را در قيامت براى حساب در محضر خداى متعال حاضر مىسازند و نامه اعمالش را به دستش مىدهند، وقتى در آن نگاه مىكند حسناتش را در آن مشاهده نمىكند، مىگويد: خدايا! اين نامه عمل من نيست، چون عملهاى صالح خود را در آن نمىيابم. در جواب گفته مىشود: پروردگارت اشتباه و فراموشى ندارد. حسنات تو به واسطه غيبتى كه از مردم كردهاى به آنان داده شده است. سپس شخص ديگرى را براى حساب حاضر مىسازند و نامه عملش را به دستش مىدهند. هنگامى كه در آن مىنگرد عبادتهاى فراوانى در آن مشاهده مىكند كه آنها را انجام نداده است، مىگويد: خدايا! اين نامه عمل من نيست چون بعضى كارهايى كه انجام ندادهام در آن ثبت شده است. در جواب گفته مىشود: چون فلان كس از تو غيبت كرده بود، در عوض حسنات او را به نامه عمل تو منتقل كرديم.»
فعالیتهای قرآنی